Trang chủ Chuyên đề Lai châu - Đất và người

Những điều cần biết trong ngày Tết
(Ngày đăng :16/10/2014 2:25:50 CH)


(laichau.gov.vn) Bàn thờ ngày Tết, cúng kiến ngày Tết, tục lệ ngày Tết, những điều kiêng kỵ ngày Tết...

Bàn thờ ngày Tết

        Thờ cúng tổ tiên là một tín ngưỡng mang tính luân lý của người Việt Nam, thể hiện niềm tin huyết thống trong mỗi gia đình. Chăm chút bàn thờ cũng là cách để con cháu thể hiện niềm tôn kính và tưởng nhớ ông bà, tổ tiên, nhất là trong những ngày Tết.

Bày biện bàn thờ

        Bàn thờ là nơi ngự vị của ông bà, tổ tiên nên luôn được đặt ở vị trí trang trọng và trên cao. Dụng cụ vệ sinh bàn thờ như chổi, khăn lau luôn được dung riêng. Nước lau bàn thờ thường được lấy từ nguồn nước sạch sẽ. Trên bàn thờ, lưu hương được đặt ở giữa, hai bên là hai chân đèn tượng chưng cho mặt trời, mặt trăng. Ngày 30 tết, việc bày biện bàn thờ phải hoàn tất. Trên bàn thờ thường có cặp dưa hấu, cặp bánh chưng, hay bánh tép và các loại bánh mứt Tết. Việc thắp sáng cho bàn thờ ngày Tết cũng được bắt đầu từ ngày 30 và duy trì ít nhất đến ngày mùng 3.

Mâm ngũ quả

        Tết trên bàn thờ tổ tiên của mọi gia đình không thể thiếu mâm ngũ quả. Tục lệ trưng mâm ngũ quả trên bàn thờ ngày Tết của người Việt Nam ảnh hưởng bởi tư tưởng ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ). Mâm ngũ quả là mâm trái cây có 5 loại quả với các màu sắc khác nhau. Tùy theo phong tục tập quán và quan niệm, mỗi vùng có cách chọn các loại quả đặc trưng mang ý nghĩa riêng nhưng thông thường đều có cầu – dừa – đủ - xoài – thơm. Ngoài ra có nhà còn chưng thêm trái sung để cầu sung túc.

Hoa trên bàn thờ

        Ngày Tết, trên bàn thờ người ta thường chưng hoa vạn thọ để cầu sức khỏe, sống thọ và do hoa có mùi thơm dễ chịu. Có người thì chưng hoa sống đời hoặc hoa Lan là những loài hoa để được lâu ngày.

Cúng kiến ngày Tết

Cúng giao thừa

        Cúng giao thừa còn gọi là lễ trừ tịch. Theo tục lệ cổ truyền thì “giao thừa” được tổ chức nhằm đón các thiên binh. Lúc đó họ đi thị sát dưới hạ giới, rất vội không kịp vào tận bên trong nhà, nên bàn cúng thường được đặt ở ngoài cửa chính của mỗi nhà. Mâm lễ được sắp bầy với long thành tiễn đưa người nhà trời đã cai quản mình năm cũ và đón người mới xuống làm nhiệm vụ cai quản năm mới. Theo tương truyền, lễ cúng giao thừa mang ý nghĩa dẹp bỏ những điều xấu của năm cũ để đón những điều tốt đẹp của năm mới sắp đến.

Cúng ông bà

        Ngày cuối cùng của năm, mọi gia đình sẽ làm lễ rước ông bà về vui Tết với con cháu và chuẩn bị cho năm mới tốt đẹp hơn. Ngay sau lễ cúng rước tổ tiên về xem như ông bà đã hiện diện trong nhà, trên bàn thờ lúc nào cũng phải có chà, nước, đèn nhang trong suốt ba ngày Tết. Việc cúng ông bà, tổ tiên trong mấy ngày Tết thể hiện hiếu đạo của con cháu, đồng thời cũng có ý nghĩa cầu mong tổ tiên phù hộ con cháu được bình an, phát đạt suốt năm. Chiều ngày mùng 3 Tết, một mâm cơm thịnh soạn khác được bày biện để tiễn đưa ông bà, tổ tiên đi.

Tục lệ ngày Tết

Xông nhà (xông đất)

        Theo truyền thống người Việt, mùng 1 Tết người khách đầu tiên bước chân vào nhà gọi là xông nhà. Xông nhà vào mùng 1 Tết là việc hết sức trọng đại. Nhiều người tin rằng người xông nhà, giờ xông nhà có liên quan đến vận hên, xui cho gia chủ năm đó… Các cụ ngày xưa vẫn hay chọn người xông nhà, người này phải có tuổi không xung tuổi với năm đó, không xung tuổi với chủ nhà. Các cụ cũng chọn những người gia cảnh song toàn, con cháu đông đúc, hòa thuận và làm ăn thịnh vượng. Phong tục cũ vẫn có lệ “hẹn trước” để mời đến xông nhà. Người Nam Bộ còn chọn người có tên đẹp như Phước , Lộc, Thọ, Tài, Lợi đến xông nhà để cả năm được thuận lợi, may mắn. Vì vậy người ta kiêng đến chúc Tết vào sáng mùng 1, nếu không được mời xông nhà từ trước.

Hái lộc

        Người Việt có tục đi hái lộc mỗi khi Tết đến đặc biệt là vào đêm giao thừa. Mọi người quan niệm đó là lộc của trời ban cho trong năm mới. Hái lộc gắn với một truyền thuyết xa xưa với ý nghĩa cầu mong một năm yên ấm, tài lộc dồi dào. Trước đây lộc thường là một cành cây bởi người hái lộc cầu mong sự sống mạnh khỏe, dẻo dai và có ích như loài cây. Hiện nay, lộc đã phong phú, đa dạng hơn. Lộc có thể là một phong bao nhỏ chứa câu chúc may mắn, một chậu hoa, một cây mía… được bán ven cổng chùa. Lộc được đem về nhà và để ở nơi trang trọng trên bàn thờ.

Đốt tiền vàng

        Tục lệ đốt vàng mã có từ nhiều đời nay đã bén rễ vào tâm thức của người Việt. Vàng mã thường là giấy vàng, giấy bạc, vàng thoi… Người ta tin rằng nếu đốt các đồ vàng mã này đi thì người ở thế giới bên kia mới nhận được những lễ vật của mình dâng cúng. Nhiều tài liệu ghi rằng tục lệ đốt vàng mã bắt đầu từ Trung Quốc. Năm 738 vua Đường Huyền Tông ra sắc dụ dùng tiền giấy thay cho tiền thật trong việc cúng tế cầu siêu để tiết kiệm và đối phó với kẻ chuyên đào chộm mộ. Tiếp đến đời Ngũ Đại, người ta cúng thêm quần áo, mũ và đồ dùng bằng giấy. Việc sử dụng vàng mã du nhập vào Việt Nam ảnh hưởng bởi tục lệ này của Trung Quốc.

Những điều kiêng kỵ ngày Tết

Kiêng quét nhà

        Người Việt cho rằng nếu quét nhà trong 3 ngày Tết thì thần tài sẽ đi mất. Quét nhà sẽ quét hết tiền bạc, vận đỏ ra khỏi nhà. Không chỉ kiêng quét nhà, nhiều gia đình còn kiêng đổ rác trong suốt 3 ngày Tết. Vì điều kiêng kỵ này, ngày 30 Tết dù bận rộn đến đâu, gia đình nào cũng phải dọn dẹp nhà cửa, vườn tược, bàn thờ. Tất cả phải sạch sẽ, tươm tất trước giờ giao thừa để khỏi quét rác, đổ rác 3 ngày Tết, mọi người luôn giữ gìn nhà cửa, không vứt rác bừa bãi, hoặc nếu phải quét thì quét từ cửa vào trong nhà.

Kiêng cho nước, lửa

        Quan niệm lửa có màu đỏ, màu may mắn, nên người ta tối kỵ người khác đến xin lửa nhà mình vào ngày mùng 1. Gia chủ cho rằng cho người khác cái đỏ trong ngày Tết thì gia đình sẽ không giữ được tiền bạc, may mắn trong cả năm.

        Nước được ví như nguồn tài lộc. Người ta vẫn chúc nhau ngày Tết “Chúc tiền vô như nước”. Thường thì trước khi bước sang năm mới, ở nông thôn nhà nào cũng no đổ đầy nước vào bể hoặc chum vại với niềm tin năm mới đến sẽ đem theo của cải, tài lộc nhiều như nước, nếu ngày Tết mà tặng nhau nước thì cũng ví như tặng tài lộc. Vì vậy người xưa kiêng cho nước là vậy.

Kiêng làm vỡ các đồ vật

        Từ ngày xưa, ông bà ta quan niệm vỡ, bể đồng nghĩa với việc chia cắt, đứt lìa. Sự chia cắt có thể là phải chia cắt với các vật dụng trong nhà cũng có thể là các mối quan hệ trong gia đình, xã hội. Chính vì lẽ đó, những người lớn tuổi luôn nhắc nhở con cháu không được làm vỡ bất kỳ thứ gì trong những ngày Tết.

        Ngoài những điều tối kỵ trên, người Việt còn những điều kiêng kỵ khác như: Kiêng vay mượn tiền bạc, kiêng đi chúc Tết vào sáng mùng 1 nếu không được mời; kiêng cãi nhau, khóc lóc, buồn tủi; kiêng nói những điều không vui, la mắng người khác; kiêng mặc quần áo trắng, đen…

ĐL sưu tầm từ các tài liệu về phong tục cổ truyền Việt Nam

Tin liên quan

Kỷ niệm Ngày Quốc tế Người cao tuổi 1/10: Người cao tuổi tham gia bảo vệ biên giới(01/10/2019 3:27:50 CH)

Đặc sắc văn hóa, con người Lai Châu(23/09/2019 12:25:03 SA)

Giữ chữ tâm của người thầy thuốc(18/09/2019 8:53:12 SA)

Hiệu quả phong trào thi đua "Cựu chiến binh gương mẫu"(07/08/2019 7:44:48 SA)

Tam Đường vào mùa thu hoạch Mắc ca(20/06/2019 8:38:06 CH)

Tin mới nhất

Đoàn công tác Ban Thường vụ Tỉnh ủy làm việc tại huyện Tân Uyên(18/10/2019 7:44:59 SA)

Họp báo thường kỳ quý III: Lai Châu luôn tạo điều kiện tốt nhất cho phóng viên các cơ quan báo chí tác nghiệp(17/10/2019 3:28:49 CH)

Sơ kết công tác đảm bảo trật tự, an toàn giao thông 9 tháng đầu năm 2019 (17/10/2019 10:53:00 SA)

Giải bóng chuyền đoàn kết Công - Nông - Binh tỉnh Lai Châu lần thứ XV năm 2019(17/10/2019 4:39:06 CH)

Diễn đàn tư vấn, kết nối phụ nữ khởi nghiệp năm 2019(16/10/2019 1:53:39 CH)

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỈNH LAI CHÂU
Cơ quan chủ quản:             
Giấy phép số:
Chịu trách nhiệm chính:
Trụ sở:
Điện thoại:
Fax:
Email:
Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu
26/GP - TTĐT, do Sở Thông tin và Truyền thông cấp ngày: 08/01/2019
Ông Kiều Hải Nam - Phó Chánh Văn phòng UBND tỉnh Lai Châu

Tầng 1,2,3 nhà B - khu Hành chính - Chính trị tỉnh

02133.876.460                  
02133.876.337
laichau@chinhphu.vn

Ghi rõ nguồn www.laichau.gov.vn khi sử dụng thông tin trên website này
top
down