Mang điện đến nơi khó nhất - hành trình “thắp sáng” hơi ấm của Đảng

Việc xóa "vùng trắng" điện được tỉnh Lai Châu xác định là nhiệm vụ chính trị cấp bách, không chỉ để đảm bảo mọi người dân đều cảm nhận được hơi ấm của Đảng mà còn để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở. Nhiều năm qua, đây luôn là nỗi trăn trở thường trực của cấp ủy, chính quyền địa phương khi ánh sáng điện lưới vẫn chưa thể vươn tới những địa bàn xa xôi nhất. Dù đã không ngừng nỗ lực tìm kiếm giải pháp, nhưng phải đến khi Nghị quyết số 09/2026/NQ-HĐND được ban hành, Lai Châu mới thực sự tìm thấy một "chìa khóa" căn cơ, phù hợp với đặc thù vùng cao để giải quyết bài toán an sinh đầy thách thức này.

Sở dĩ đây là một cuộc trường chinh đầy gian nan là bởi thực trạng địa hình và dân cư vô cùng khắc nghiệt. Tính đến hết tháng 3 năm 2026, toàn tỉnh còn 2.565/107.003 hộ dân, chiếm khoảng 2,39% chưa được sử dụng điện lưới quốc gia tại 127 bản. Trong đó có 3/956 thôn, bản hoàn toàn chưa có điện, gồm bản Huổi Lĩnh, Huổi Dạo thuộc xã Mường Mô và bản Tia Ma Mủ thuộc xã Tà Tổng; có 126 hộ tại 19 bản thuộc các xã cực kỳ khó khăn như Nậm Sẻ (Pa Tần), Chu Va 8, Chu Va 12 (Bình Lư), Hoàng Liên Sơn 1, Sa Mà Pho (Sin Suối Hồ), Ló Mé Lè Giằng (Pa Ủ) và các bản tại xã Tủa Sín Chải như Pu Chu Phìn, Chinh Chu Phìn, San Sủa Hồ... Đây là những hộ sống rải rác, cách xa lưới điện từ 1 đến 5 km trên địa hình núi cao bị chia cắt mạnh, nơi suất đầu tư điện lưới truyền thống lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi hộ, vượt quá khả năng cân đối kinh tế thông thường.

Điện đã “đến nơi”...

Từ thực tiễn đó, để cấp điện cho các hộ dân chưa được sử dụng điện trên địa bàn tỉnh, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Công Thương, Công ty Điện lực Lai Châu thực hiện rà soát, cấp điện cho các hộ dân từ lưới điện quốc gia. Đối với nhóm hộ có khả năng tiếp cận điện lưới quốc gia, tỉnh tập trung đầu tư hạ tầng điện. Hiện có 344 hộ dân tại 11 bản đang được Công ty Điện lực Lai Châu triển khai cấp điện từ lưới điện quốc gia. Trong đó, 207 hộ dân tại các bản Huổi Lĩnh, Huổi Dạo thuộc xã Mường Mô và bản Tia Ma Mủ thuộc xã Tà Tổng đang được thi công với quy mô 18km đường dây 35kV, 3 trạm biến áp, 15km đường dây 0,4kV, tổng mức đầu tư trên 36 tỷ đồng. Riêng bản Tia Ma Mủ thuộc xã Tà Tổng đã được đóng điện vào ngày 28/4/2026, 2 bản còn lại dự kiến đóng điện trong quý II/2026.

Chúng tôi tìm đến bản Tia Ma Mủ (xã Tà Tổng) nằm cách trung tâm tỉnh hơn 200 km, từng là biểu tượng của cái khó, cái khổ với 100% hộ nghèo, không đường, không sóng điện thoại. 14 năm trước, để vào được bản phải lội bộ ròng rã suốt mấy ngày đường. Nhưng ngày 28/4/2026 đã trở thành cột mốc lịch sử khi điện lưới quốc gia chính thức về bản. Dự án cấp điện cho Tia Ma Mủ có mức đầu tư hơn 14,4 tỷ đồng, đây là một con số không nhỏ cho 86 hộ dân, thể hiện nỗ lực vượt bậc của tỉnh và ngành Điện lực trong việc rút ngắn quy trình, vượt qua địa hình hiểm trở để hoàn thành sớm hơn kế hoạch 60 ngày.  

Trưởng bản Giàng A Trừ xúc động chia sẻ: Ngày trước cả bản không có thiết bị điện nào, muốn gọi điện thoại phải đi bộ 2km lên đồi mới vớt được sóng. Giờ có điện lưới ổn định, bà con chắc chắn sẽ mua ti-vi để xem tin tức, việc học hỏi cũng thuận lợi hơn, tương lai chắc chắn tốt hơn.

Điện về, không chỉ có ánh sáng sinh hoạt, mà còn mang theo hơi ấm nhân văn đến các điểm trường. Cô giáo mầm non Lý Gió Nu không giấu được sự xúc động khi từ nay có các thiết bị điện, việc bảo quản, chế biến bữa ăn, chăm lo giấc ngủ cho các em học sinh thuận lợi hơn nhiều, từ đó yên tâm bám bản bám trường.

Ngoài Tia Ma Mủ và các bản nói trên, 137 hộ dân tại các bản Huổi Han, Nậm Cấu thuộc xã Bum Tở; Nậm Sẻ thuộc xã Hua Bum; Can Tỷ 2, Nậm Mạ Dạo, Phìn Hồ thuộc xã Hồng Thu; Tả Tủ thuộc xã Nậm Tăm; Hồ Sì Pán thuộc xã Pu Sam Cáp đang được chuẩn bị đầu tư với quy mô xây dựng mới gần 3km đường dây 35kV, lắp đặt 7 trạm biến áp, mở rộng và nâng cấp gần 90km đường dây hạ áp với tổng vốn đầu tư trên 52,1 tỷ đồng.

Không dừng lại ở đó, Công ty Điện lực Lai Châu còn xây dựng phương án trình Tổng Công ty Điện lực miền Bắc bố trí vốn đầu tư cấp điện cho 1.254 hộ dân thuộc 52 bản với tổng mức đầu tư trên 171 tỷ đồng, bao gồm xây dựng mới 77,9km đường dây trung thế, 19 trạm biến áp và 91km đường dây hạ áp.

Những con số ấy cho thấy nỗ lực rất lớn của tỉnh Lai Châu trong việc từng bước hoàn thiện hạ tầng điện cho vùng khó khăn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải mọi hộ dân chưa có điện đều do thiếu hạ tầng lưới điện. Qua rà soát, tỉnh xác định có tới 841 hộ dân tại 45 bản dù đã được đầu tư lưới điện hạ áp nhưng vẫn chưa sử dụng điện.

Trong số này, có 762 hộ dân tại 44 bản thuộc các xã Pa Ủ, Tà Tổng, Thu Lũm, Sìn Hồ, Hồng Thu, Nậm Tăm, Nậm Mạ, Mù Cả và Tủa Sín Chải dù điện đã kéo đến bản nhưng vẫn chưa thể sử dụng vì không có khả năng đầu tư dây sau công tơ và các thiết bị điện thiết yếu. Đây chủ yếu là các hộ nghèo, hộ cận nghèo, đời sống còn nhiều khó khăn. Nếu chỉ nhìn bằng tư duy đầu tư hạ tầng đơn thuần, có thể cho rằng điện đã “đến nơi”. Nhưng với quan điểm phát triển vì người dân, tỉnh Lai Châu nhìn nhận sâu hơn rằng: Điện chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân có khả năng sử dụng điện.

Để ánh điện không chỉ dừng lại ở cửa ngõ bản làng

Tại Kỳ họp thứ hai, HĐND tỉnh Lai Châu khóa XVI, ngày 22/4/2026, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ và thiết bị điện sau công tơ trên địa bàn tỉnh Lai Châu. Đây được xem là một quyết sách mang ý nghĩa an sinh sâu sắc, thể hiện rõ trách nhiệm chính trị, quyết tâm của tỉnh trong chăm lo đời sống Nhân dân, nhất là đồng bào vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn; đồng thời cụ thể hóa chủ trương của Đảng về bảo đảm an ninh năng lượng, giảm nghèo bền vững, chuyển đổi số và phát triển bao trùm trong kỷ nguyên mới.

Điểm đặc biệt của Nghị quyết nằm ở cách tiếp cận sát thực tiễn. Thay vì áp dụng cơ học một mô hình đầu tư hạ tầng điện truyền thống, tỉnh Lai Châu lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện địa hình chia cắt mạnh, dân cư sống phân tán và khả năng tiếp cận lưới điện của từng nhóm hộ dân. Đây cũng là lần đầu tiên tỉnh ban hành một chính sách chuyên biệt hỗ trợ thiết bị điện sau công tơ cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo, đời sống còn nhiều khó khăn; hỗ trợ điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ cho các hộ dân sống rải rác ngoài khả năng kéo điện lưới quốc gia.

Đối với chính sách hỗ trợ thiết bị điện sau công tơ được xây dựng với mức hỗ trợ 5 triệu đồng/hộ cho 762 hộ dân. Mỗi hộ được hỗ trợ bảng điện gồm ổ cắm, công tắc, cầu dao; bóng đèn LED; dây cáp và hệ thống dây điện cơ bản phục vụ sinh hoạt. Tổng kinh phí dự kiến khoảng 3,81 tỷ đồng.

Đây là điểm thể hiện rất rõ tính nhân văn của chính sách. Không chỉ đầu tư hạ tầng lớn, tỉnh còn quan tâm đến từng khó khăn nhỏ nhất của người dân vùng cao. Với nhiều hộ nghèo, vài triệu đồng để mua dây điện, bóng đèn hay lắp đặt hệ thống điện trong nhà là khoản chi vượt quá khả năng của gia đình. Nếu không có sự hỗ trợ của Nhà nước, khoảng cách giữa “có điện” và “được dùng điện” vẫn còn rất xa.

Đối với 126 hộ dân tại 19 bản thuộc các xã Pa Tần, Bình Lư, Sin Suối Hồ, Pa Ủ và Tủa Sín Chải, nơi người dân sống rải rác, cách xa lưới điện từ 1 đến 5km, tỉnh Lai Châu xác định không thể áp dụng mô hình đầu tư điện truyền thống vì chi phí quá lớn, hiệu quả thấp. Trên cơ sở khảo sát thực tiễn và đánh giá điều kiện khí hậu, Lai Châu lựa chọn giải pháp điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Theo tính toán từ dữ liệu quan trắc năng lượng mặt trời, Lai Châu có cường độ bức xạ ngang trung bình từ 3,96 đến 4,008kWh/m2/ngày; tổng số giờ nắng hiệu quả đạt khoảng 1.500-1.700 giờ/năm. Trung bình mỗi 1kW điện mặt trời có thể sản xuất từ 1,18 đến 1,3 nghìn kWh/năm. Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình phân tán. Đặc biệt, điện mặt trời mái nhà đảm bảo theo đúng định hướng “Tự sản xuất, tự tiêu thụ” của Chính phủ.

Từ cơ sở đó, tỉnh dự kiến hỗ trợ mỗi hộ dân một hệ thống điện mặt trời độc lập trị giá 50 triệu đồng, gồm 4 tấm pin mặt trời công suất 2,5kWp; bộ biến tần 3kW; pin lưu trữ lithium; tủ ATS; hệ thống dây dẫn; giá đỡ; bảng điện và các thiết bị chiếu sáng cơ bản. Tổng kinh phí dự kiến khoảng 6,3 tỷ đồng.

Điều đáng nói là chính sách không chỉ dừng ở việc hỗ trợ thiết bị. Tỉnh Lai Châu còn tính toán việc giao Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chủ trì triển khai lực lượng vận chuyển, lắp đặt; giao Công ty Điện lực Lai Châu hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn vận hành; giao Sở Công Thương và chính quyền cơ sở giám sát quá trình thực hiện. Điều đó cho thấy sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị nhằm bảo đảm chính sách đi vào thực tiễn, phát huy hiệu quả lâu dài.

Trong bối cảnh hiện nay, khi các thế lực thù địch thường xuyên lợi dụng khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số để xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, những chính sách cụ thể như vậy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là đấu tranh phản bác trên không gian mạng hay tuyên truyền lý luận, mà còn phải bắt đầu từ việc chăm lo đời sống Nhân dân, củng cố niềm tin của Nhân dân bằng những kết quả cụ thể, thiết thực.

Khi người dân vùng cao có điện để thắp sáng, trẻ em có điều kiện học tập tốt hơn, người dân có thể tiếp cận thông tin qua tivi, internet, điện thoại thông minh, thì khoảng cách phát triển dần được thu hẹp. Việc hỗ trợ điện sẽ góp phần nâng cao năng suất lao động, cải thiện đời sống, thúc đẩy phát triển sản xuất, giảm nghèo bền vững và bảo đảm an sinh xã hội. Đó cũng là nền tảng quan trọng để thực hiện chuyển đổi số, nâng cao dân trí, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc.

Từ một chính sách hỗ trợ điện cho người dân vùng khó, có thể thấy rõ một tư duy phát triển mang tính nhân văn sâu sắc của tỉnh Lai Châu: Lấy chất lượng cuộc sống của Nhân dân làm mục tiêu và lấy hiệu quả thực tiễn để củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Ở đâu đời sống Nhân dân được cải thiện, ở đó các luận điệu xuyên tạc khó có đất sống. Trong kỷ nguyên phát triển mới, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ được thực hiện bằng lý luận, mà còn bằng những hành động cụ thể, bằng các chính sách chạm tới đời sống của từng hộ dân. Không có cách tuyên truyền nào thuyết phục hơn những đổi thay hiện hữu. Không có minh chứng nào sinh động hơn ánh điện thực sự đến với những bản làng xa xôi nhất.