Phiên họp toàn thể về ngoại giao khoa học công nghệ góp phần kiến tạo năng lực phát triển quốc gia

Dự và chỉ đạo Phiên họp tại điểm cầu Bộ Ngoại giao có các đồng chí: Lương Tam Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Lê Hoài Trung - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao; đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương. 

Dự Phiên họp tại điểm cầu tỉnh Lai Châu có đồng chí Kiều Hải Nam - Giám đốc Sở Ngoại vụ; đại diện lãnh đạo một số sở, ngành tỉnh; lãnh đạo, chuyên viên các phòng thuộc Sở Ngoại vụ.

Phát biểu khai mạc Phiên họp, đồng chí Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, ngoại giao khoa học công nghệ được kỳ vọng sẽ phát huy vai trò mở đường, kết nối và kiến tạo, nâng cao năng lực khoa học công nghệ, thúc đẩy nội lực quốc gia, bảo đảm an ninh công nghệ và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế trong thời kỳ mới. 

Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng, Chính phủ, cùng sự phối hợp hiệu quả giữa các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là sự chủ động phối hợp giữa Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, công tác ngoại giao khoa học công nghệ đã đạt được những bước tiến mới rất đáng ghi nhận như góp phần mở rộng và làm sâu sắc hợp tác với các đối tác công nghệ hàng đầu như Hoa Kỳ, Nga, Trung Quốc, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc; tăng cường kết nối với các tập đoàn, viện nghiên cứu, trường đại học và nhà đầu tư quốc tế; phát huy vai trò các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong kết nối địa phương, doanh nghiệp, viện, trường tham gia chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu, nhất là trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu. 

Việc thúc đẩy, kết nối nguồn lực tri thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng đi vào chiều sâu, từng bước hình thành mạng lưới tri thức đóng góp trực tiếp cho sự phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước. Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài đã xây dựng cơ sở dữ liệu với khoảng 5.000 chuyên gia, tri thức, doanh nhân kiều bào. Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện cũng đã kết nối, tiếp nhận đề xuất từ hơn 200 chuyên gia, nhóm chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài trong các lĩnh vực như công nghệ lượng tử, bán dẫn, vi sinh...

Tại Phiên họp, đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương và địa phương đã trình bày nhiều tham luận, tập trung làm rõ vai trò của hợp tác quốc tế và công tác đối ngoại trong thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Việt Nam. Bên cạnh đó, các tham luận tập trung trao đổi về những nhiệm vụ lớn trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW; yêu cầu đổi mới nhận thức, tư duy, xác định rõ mục tiêu và hành động để tổ chức thực hiện hiệu quả. Nhiều địa phương cũng nêu nhu cầu tăng cường xúc tiến đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao, mở rộng kết nối với các quỹ đầu tư quốc tế nhằm hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và thúc đẩy phát triển doanh nghiệp công nghệ…

Tại tỉnh Lai Châu thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, tỉnh đang tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội. Địa phương đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý Nhà nước, nâng cao hiệu quả cải cách hành chính và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, tỉnh tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, phát triển các vùng nguyên liệu chè, mắc ca, sâm Lai Châu và cây dược liệu. Cùng với khai thác hiệu quả tiềm năng thủy điện, năng lượng tái tạo, Lai Châu chú trọng bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển kinh tế rừng bền vững, đồng thời phát huy lợi thế cửa khẩu, mở rộng hợp tác xuyên biên giới, thúc đẩy hội nhập và thu hút đầu tư…

Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp, đồng chí Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số yêu cầu các cấp, các ngành cần thống nhất nhận thức về ngoại giao công nghệ trong kỷ nguyên mới. Theo đó, ngoại giao công nghệ không phải là hoạt động tìm kiếm viện trợ hay tài trợ, mà là thúc đẩy hợp tác cùng có lợi giữa Việt Nam với các đối tác quốc tế nhằm nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước.

Đồng chí Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang yêu cầu việc triển khai ngoại giao công nghệ phải được thực hiện linh hoạt, chủ động và nhạy bén, tập trung xác định đúng những lĩnh vực, khâu trọng điểm mà đối tác có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu để xây dựng các chương trình hợp tác thiết thực, hiệu quả. Trong đó, cần ưu tiên thúc đẩy hợp tác với doanh nghiệp, bởi đây là kênh có khả năng tạo ra hiệu quả nhanh, trực tiếp trong chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bộ trưởng Bộ Công an cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển trọng tâm từ thu hút vốn đầu tư sang thu hút tri thức, công nghệ và nguồn lực chất lượng cao, bám sát nhu cầu thực tiễn và các ưu tiên phát triển của đất nước. Mỗi thỏa thuận hợp tác cấp cao trong lĩnh vực khoa học, công nghệ cần được cụ thể hóa bằng kế hoạch triển khai rõ ràng, xác định mục tiêu, đầu mối thực hiện, nguồn lực, tiến độ và sản phẩm đầu ra cụ thể. Kết quả của ngoại giao công nghệ phải được đánh giá bằng những giá trị thực chất, đóng góp trực tiếp vào việc nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam.