Tăng tốc 'Chiến dịch 500 ngày đêm' tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Theo báo cáo của Cục Chính sách-Xã hội (Bộ Quốc phòng), sau khi chiến dịch được phát động, Phó Thủ tướng, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia đã liên tục chỉ đạo quyết liệt, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương và các lực lượng liên quan.

Trên cơ sở đó, Bộ Quốc phòng đã ban hành nhiều văn bản, hướng dẫn quan trọng nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về chuyên môn, kỹ thuật và tổ chức thực hiện. Đáng chú ý là Hướng dẫn số 2783/HD-BQP ngày 26/4/2026 về đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập, tổ chức lấy mẫu và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ; Quyết định số 1973/QĐ-BQP ngày 22/4/2026 về quy trình kỹ thuật lấy mẫu, vận chuyển, bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN.

Đây được xem là cơ sở quan trọng để các địa phương và các đơn vị giám định ADN triển khai đồng bộ việc lấy mẫu, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc.

Cùng với đó, phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ đã được hoàn thiện, tổ chức tập huấn, chuyển giao cho các cơ quan, đơn vị, địa phương phục vụ số hóa dữ liệu. Bộ Quốc phòng cũng đang nghiên cứu xây dựng phần mềm quản lý tiến độ toàn bộ Chiến dịch 500 ngày đêm.

Một trong những nội dung được chú trọng là khai thác, xử lý các nguồn thông tin phục vụ tìm kiếm, quy tập, nhất là tài liệu từ nước ngoài. Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia đang phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng phương án tiếp nhận, xử lý, khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu này.

Bộ Quốc phòng cũng đã tổ chức Hội nghị tập huấn lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại 42 điểm cầu trên toàn quốc.

Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo Ban Chỉ đạo Quân khu 4 lựa chọn Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Lộc (xã Đồng Lộc, tỉnh Nghệ An) để tổ chức làm trước việc lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ và tổ chức hội nghị rút kinh nghiệm.

Ở hướng nhiệm vụ quốc tế, Đoàn công tác Cơ quan Thường trực Ban Công tác đặc biệt Chính phủ đã khảo sát, kiểm tra phương tiện, trang bị tại các đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở Lào; đồng thời đề xuất bổ sung phương tiện, sửa chữa nhà tạm, nhà ở cho các lực lượng làm nhiệm vụ.

Các quân khu, địa phương cũng đang xây dựng kế hoạch tổ chức lễ đón các đội tìm kiếm, quy tập tại Lào và Campuchia trở về nước, tổ chức truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ trong các tháng 5, 6 và 7/2026.

Đặc biệt, nhằm phục vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại các địa bàn chiến sự ác liệt trước đây, Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo Binh chủng Công binh phối hợp với Quân khu 2 triển khai rà phá bom mìn, vật nổ tại vùng lõi Vị Xuyên/Tuyên Quang, Lào Cai, Lạng Sơn.

Hiện đã thành lập 26 đơn vị rà phá với hơn 3.000 cán bộ, chiến sĩ tham gia; đến nay đã rà phá được gần 1.000 ha, đạt hơn 22% diện tích kế hoạch.

Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận nỗ lực của cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia.

“Tôi thấy các đồng chí đã làm rất nhiều việc, triển khai hàng loạt nội dung liên quan đến trách nhiệm chung của Ban Chỉ đạo. Khối lượng công việc rất lớn và cơ quan thường trực cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu đặt ra”, Phó Thủ tướng nói.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn phê bình nhiều bộ, ngành, cơ quan thành viên Ban Chỉ đạo chưa thực hiện nghiêm chế độ báo cáo, sự phối hợp còn thiếu chặt chẽ, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai chiến dịch.

Theo báo cáo, đến nay nhiều cơ quan thành viên vẫn chưa gửi báo cáo theo quy định về Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia, gây khó khăn cho công tác tổng hợp, theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Đối với Tổ giúp việc, Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện quy chế và kế hoạch hoạt động của Tổ giúp việc theo hướng hiệu quả, chuyên sâu, rõ người, rõ việc; đồng thời thống nhất bổ sung thêm một số thành viên cho Tổ giúp việc.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị Bộ Quốc phòng chỉ đạo Cục Chính sách-Xã hội bố trí từ 5-7 cán bộ chuyên trách tập trung cho Chiến dịch 500 ngày đêm.

Đối với công tác truyền thông, Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng kế hoạch truyền thông tổng thể cho chiến dịch; huy động sự tham gia của hệ thống báo chí Trung ương, địa phương, tận dụng tối đa nền tảng số, mạng xã hội và truyền thông đối ngoại để lan tỏa ý nghĩa nhân văn sâu sắc của chiến dịch.

Kế hoạch truyền thông được chia thành 3 giai đoạn: Từ nay đến 27/7/2026; từ sau 27/7/2026 đến Tết Nguyên đán; và giai đoạn hoàn thành chiến dịch vào ngày 27/7/2027.

Đối với các nhiệm vụ tìm kiếm, giải mã thông tin, phân tích dữ liệu, xác định khu vực mộ tập thể và giám định ADN, Phó Thủ tướng nhấn mạnh đây là lĩnh vực đặc biệt khó, đòi hỏi trình độ chuyên môn và tính khoa học rất cao.

"Công việc rất khó, thậm chí nhiều lúc có thể ví khó hơn tìm kim dưới đáy bể. Nhưng chính vì khó nên chúng ta phải thay đổi tư duy, phải nghĩ ra cách làm mới để thực hiện được", Phó Thủ tướng chia sẻ.

Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu phải có mục tiêu cụ thể, rõ ràng cho từng giai đoạn triển khai.

Phó Thủ tướng yêu cầu trong tháng 5 và tháng 6 phải tranh thủ tối đa thời gian để triển khai lấy mẫu, tìm kiếm tại các địa bàn trọng điểm trước mùa mưa.

Đặc biệt đẩy nhanh tổ chức hội thảo khoa học đối với các hồ sơ có tính khả thi cao như hồ sơ mộ tập thể tại Kon Tum, Quảng Ngãi; mộ tập thể tại Quảng Trị… Nếu đủ điều kiện sẽ triển khai ngay các bước khai quật, tìm kiếm thực địa.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị đẩy nhanh tiến độ xây dựng, triển khai phần mềm quản lý tiến độ Chiến dịch 500 ngày đêm nhằm sớm tự động hóa công tác báo cáo ở các cấp.

Nhấn mạnh yêu cầu phải tạo chuyển biến thực chất, Phó Thủ tướng yêu cầu chiến dịch phấn đấu đến ngày 27/7/2026 phải tìm kiếm, quy tập được ít nhất 500 hài cốt liệt sĩ.

Bên cạnh đó, phải xác định rõ chỉ tiêu về số lượng mẫu ADN được lấy, số nguồn tài liệu lưu trữ được khai thác, số hồ sơ có khả năng xác minh cao cũng như mục tiêu truyền thông của từng giai đoạn.

“Tất cả nhiệm vụ đều phải có thời hạn cụ thể. Những việc cần làm ngay thì phải hoàn thành ngay trong tháng 5”, Phó Thủ tướng yêu cầu.

Theo Phó Thủ tướng, Ban Chỉ đạo quốc gia sẽ sớm tổ chức cuộc làm việc toàn diện để rà soát tiến độ, phân công trách nhiệm cụ thể và kiểm tra thực tế tại các địa phương, quân khu.