Chủ động bảo vệ tài nguyên dữ liệu quốc gia từ sớm, từ xa

Tại Hội trường Diên Hồng, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật An ninh dữ liệu.

Theo Tờ trình của Chính phủ, Luật An ninh dữ liệu thể chế hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV; Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Chiến lược An ninh quốc gia (bảo đảm chủ quyền số, chủ quyền dữ liệu, phát triển mật mã kháng lượng tử); Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 và Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị; Chỉ thị số 57-CT/TW ngày 31/12/2025 của Ban Bí thư. Luật đồng thời cụ thể hóa khoản 2 Điều 14 Hiến pháp năm 2013 về việc hạn chế quyền con người, quyền công dân chỉ theo quy định của luật.

Dự thảo Luật thể chế hóa 06 chính sách đã được Chính phủ thông qua bao gồm: Hoàn thiện thể chế quản lý tài nguyên dữ liệu, xác lập chủ quyền dữ liệu quốc gia; Bảo đảm an ninh dữ liệu theo cấp độ rủi ro, xuyên suốt vòng đời dữ liệu; Bảo đảm an ninh trong lưu trữ và chuyển giao dữ liệu xuyên biên giới; Bảo đảm an ninh dữ liệu trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới; Bảo đảm an ninh dữ liệu trong phát triển kinh tế dữ liệu, tự chủ công nghệ; Đa dạng hóa nguồn lực, phát triển nhân lực và hợp tác quốc tế về an ninh dữ liệu.

Dự thảo Luật chỉ quy định 02 thủ tục hành chính, phân chia 5 cấp độ rủi ro

Luật được xây dựng với mục đích nhằm xác lập cơ sở pháp lý để Nhà nước quản lý, bảo vệ dữ liệu thuộc quyền tài phán của Việt Nam; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; tạo điều kiện phát triển kinh tế dữ liệu. Đồng thời, trên quan điểm xây dựng an ninh quốc gia là yêu cầu xuyên suốt; quản lý theo mức độ rủi ro, không áp đặt đồng loạt nghĩa vụ, dữ liệu rủi ro thấp không phát sinh thủ tục; thống nhất với Luật An ninh mạng, Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, kế thừa phân loại dữ liệu quan trọng, dữ liệu cốt lõi theo Luật Dữ liệu; không thành lập tổ chức, bộ máy mới; tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế.

Theo Tờ trình của Chính phủ, Dự thảo Luật chỉ quy định 02 thủ tục hành chính: Thẩm định an ninh dữ liệu hồ sơ thiết kế hệ thống Cấp độ 4, Cấp độ 5 (Điều 11) và thẩm định, chấp thuận chuyển dữ liệu Cấp độ 4, Cấp độ 5 ra nước ngoài (Điều 19). Dữ liệu Cấp độ 1 không phát sinh thủ tục; Cấp độ 2 lập phương án theo mẫu rút gọn, không nộp cơ quan nhà nước; Cấp độ 3 tự đánh giá, không thẩm định, không thông báo. Dữ liệu vừa là dữ liệu cá nhân vừa từ Cấp độ 3 trở lên: Một hồ sơ, một thủ tục.

Chính phủ đã chỉ đạo tiếp thu đầy đủ 07 nhóm ý kiến tại Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Báo cáo thẩm tra sơ bộ; không phát sinh chính sách mới. Nội dung chỉnh lý chính gồm: Từ 25 điều lên 29 điều; 05 cấp độ rủi ro; bỏ Trung tâm Quản trị an ninh dữ liệu quốc gia; bỏ mốc cứng chuyển đổi mật mã kháng lượng tử, giao Chính phủ quy định lộ trình; không quy định phạt tiền theo tỉ lệ doanh thu; luật hóa đầy đủ biện pháp hạn chế quyền. Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội tại Hội nghị chuyên trách, bổ sung cơ chế hướng dẫn xác định cấp độ, thông tin cho người bị ảnh hưởng khi xảy ra sự cố, giới hạn phạm vi tạm dừng chuyển dữ liệu. Dự thảo Luật được chuẩn hóa kỹ thuật lập pháp từng điều, giữ 29 điều. Nội dung cụ thể được trình bày tại Báo cáo tiếp thu, giải trình kèm theo.

Dự thảo Luật gồm 06 chương, 29 điều.

Báo cáo thẩm tra về dự thảo Luật An ninh dữ liệu của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội do Chủ nhiệm Ủy ban Lê Tấn Tới trình bày cho thấy sự nhất trí về sự cần thiết ban hành Luật An ninh dữ liệu nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng về bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, chủ quyền số, chủ quyền dữ liệu tại Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia, Chỉ thị số 57-CT/TW và các nghị quyết, chỉ thị, kết luận khác của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; khắc phục tình trạng quy định về an ninh dữ liệu còn phân tán tại một số luật chuyên ngành; thiết lập khung pháp lý quản lý rủi ro, xác định trách nhiệm đối với bản thân dữ liệu và chủ quản dữ liệu, chủ động bảo vệ tài nguyên dữ liệu quốc gia từ sớm, từ xa trước các nguy cơ tấn công, rủi ro lộ lọt dữ liệu, sự cố dữ liệu tài chính, năng lượng, viễn thông và đe dọa từ điện toán lượng tử.

Theo Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp năm 2013 và bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật; cơ bản tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị tiếp tục thể chế hóa Chỉ thị số 57-CT/TW về an ninh dữ liệu trong hệ thống chính trị; luật hóa rõ điều kiện, phạm vi, thẩm quyền áp dụng các biện pháp có thể hạn chế quyền; quy định rõ nguyên tắc, thứ tự áp dụng đối với các nội dung giao thoa với pháp luật có liên quan.

Hồ sơ dự án Luật được Chính phủ chuẩn bị cơ bản đầy đủ theo quy định; trình tự, thủ tục xây dựng cơ bản tuân thủ quy định của pháp luật; đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026). Chính phủ đã tiếp thu đầy đủ 07 nhóm ý kiến tại Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và tiếp thu, giải trình đối với 70 ý kiến tại Báo cáo thẩm tra sơ bộ và 25 ý kiến đại biểu Quốc hội tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách. Bố cục của dự thảo Luật gồm 06 chương, 29 điều là cơ bản phù hợp.

Tuy nhiên, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cũng cho ý kiến về một số vấn đề trọng tâm. Trước hết, về cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu (Điều 8), Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhất trí với việc quản lý theo 05 cấp độ rủi ro tương ứng với 05 cấp độ hệ thống thông tin theo Luật An ninh mạng, đồng thời tích hợp kết quả phân loại dữ liệu theo Luật Dữ liệu và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị: Bổ sung quy định cơ quan chuyên trách thường xuyên rà soát, cập nhật; thiết lập cơ chế xác định dữ liệu Cấp độ 5 chặt chẽ hơn (không để chủ quản dữ liệu tự xác định); bổ sung nguyên tắc cấp độ dữ liệu là căn cứ xác định yêu cầu bảo vệ đối với hệ thống xử lý dữ liệu đó, không nên dùng cấp độ hệ thống thông tin để xác định cấp độ dữ liệu; quy định chặt chẽ hơn đối với dữ liệu sinh trắc học, dữ liệu gen.

Về trách nhiệm của các chủ thể, thẩm định an ninh dữ liệu và bảo vệ an ninh dữ liệu đối với hạ tầng số (các điều 4, 9, 10, 11, 13 và 18), Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản nhất trí với quy định phân định trách nhiệm giữa chủ quản dữ liệu, bên xử lý dữ liệu và bên cung cấp sản phẩm, dịch vụ; quy định thẩm định an ninh dữ liệu thực hiện một lần, đồng thời với thẩm định an ninh mạng, không yêu cầu bàn giao mã nguồn, trọng số mô hình; quy định về hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây. Tuy nhiên, Ủy ban cho biết có ý kiến đề nghị: Phân định trách nhiệm gắn với quyền quyết định đối với dữ liệu và phạm vi kiểm soát của từng chủ thể, việc thuê ngoài không làm chuyển giao trách nhiệm pháp lý; thống nhất khái niệm "chủ quản dữ liệu" với Luật Dữ liệu; bổ sung trình tự, thời hạn thẩm định đối với hệ thống Cấp độ 4, Cấp độ 5 không thuộc diện thẩm định an ninh mạng; quy định thời hạn tối đa giải quyết thủ tục chấp thuận chuyển dữ liệu Cấp độ 4 và trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền khi không trả lời đúng hạn; rà soát, đơn giản hóa các khái niệm "hệ thống vật lý - số", "không gian mới", "dữ liệu điều khiển" tại Điều 13 để thuận lợi trong quản lý và thực hiện.

Về cảnh báo sớm, biện pháp kỹ thuật khẩn cấp, ứng phó sự cố, lực lượng và quản lý nhà nước (Điều 22 đến Điều 26), Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đánh giá cao việc dự thảo Luật đã luật hóa căn cứ, thẩm quyền, thời hạn và quyền của đối tượng bị áp dụng biện pháp kỹ thuật khẩn cấp; nhất trí xác định lực lượng bảo vệ an ninh dữ liệu thuộc lực lượng bảo vệ an ninh mạng, bố trí trên cơ sở tổ chức, biên chế hiện có, và phân định trách nhiệm quản lý nhà nước giữa Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.

Tuy nhiên, trên cơ sở ý kiến của một số đại biểu Quốc hội, Ủy ban đề nghị xem xét quy định việc báo cáo, điều phối sự cố đối với hệ thống thông tin quân sự, cơ yếu trong hệ thống chuyên ngành của Bộ Quốc phòng, Ban Cơ yếu Chính phủ; bổ sung diễn tập ứng phó sự cố đối với hệ thống Cấp độ 4, Cấp độ 5; cân nhắc giao cấp Bộ trưởng quyết định biện pháp tạm dừng, ngăn chặn luồng truyền dữ liệu tại điểm c khoản 2 Điều 22; quy định rõ thẩm quyền, điều kiện, trình tự và cơ chế bồi hoàn khi huy động lực lượng, phương tiện của tổ chức, cá nhân (khoản 3 Điều 24) cho thống nhất với pháp luật về trưng mua, trưng dụng tài sản; rà soát quy định về chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế (khoản 4 Điều 25) nếu không tạo thêm chính sách ưu đãi.

Cập nhật 26/10/2026