Lai Châu: Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh, bền vững

Tiềm năng, lợi thế tự nhiên đa dạng

Tân Uyên là một trong những địa phương của Lai Châu có điều kiện tự nhiên phù hợp với phát triển nông nghiệp hàng hóa trên địa bàn tỉnh. Thời gian qua, Tân Uyên đã đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp hàng hóa trên địa bàn xã. Hiện toàn xã có nhiều sản phẩm nông nghiệp hàng hóa chủ lực gồm lúa là 2.090 ha; có 1.500 ha chè (trong đó chè kinh doanh 1.440 ha, sản lượng chè búp tươi đạt 14.890 tấn); trên 1.126 ha Mắc ca với sản lượng khoảng 134,3 tấn; trên 472 ha cây ăn quả, sản lượng thu hoạch ước đạt 9.711 tấn (trong đó dứa 40 ha, sản lượng khoảng 800 tấn)… Việc phát triển sản xuất hàng hóa đã góp phần nâng cao giá trị sản phẩm nông sản trên địa bàn xã, giúp người dân tăng thu nhập, ổn định đời sống. Năm 2025 thu nhập bình quân đầu người trên địa bàn xã đạt 57 triệu đồng, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo của xã còn 3,8% (tỷ lệ hộ nghèo giảm gần 1%, vượt chỉ tiêu của tỉnh giao).

Lai Châu là một tỉnh miền núi Tây Bắc Việt Nam có tổng diện tích đất tự nhiên trên 9.000 km2. Địa hình chia cắt mạnh bởi dãy núi Hoàng Liên Sơn và hệ thống lưu vực sông Đà, tạo ra các tiểu vùng khí hậu đặc trưng khác nhau; cùng với diện tích trên 16.000 ha mặt hồ các thủy điện, hệ thống sông suối có nguồn nước lạnh; có trên 500.000 ha rừng và các đặc thù về thổ nhưỡng đã tạo nên các điều kiện thuận lợi để phát triển các vùng sản xuất nông nghiệp với các ngành hàng, sản phẩm đặc hữu như: Cây công nghiệp (chè, cao su...), lúa đặc sản, cá nước lạnh, cá lồng lòng hồ, các loài dược liệu quý hiếm, dược liệu dưới tán rừng...

Với những tiềm năng, lợi thế sẵn có thời gian qua, tỉnh đã tập trung đẩy mạnh tái cơ cấu, lồng ghép và ban hành nhiều chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung gắn sản xuất với liên kết chế biến, tiêu thụ sản phẩm, hướng tới sản xuất theo hướng xanh, sạch...

Nhờ triển khai đồng bộ và hiệu quả các chính sách trên, đến nay tỉnh đã hình thành nhiều vùng sản xuất hàng hóa tập trung như: Vùng lúa đặc sản, vùng chè, vùng quế, mắc ca, cây ăn quả, cao su, cá lồng lòng hồ thủy điện, ong, Sâm Lai Châu, dược liệu dưới tán rừng. Đến hết năm 2025 toàn tỉnh có trên 520 ha cây trồng áp dụng sản xuất theo các tiêu chuẩn đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, trong đó có 240 ha được chứng nhận VietGAP; trên 200 ha được chứng nhận RA, gần 50 ha được chứng nhận hữu cơ; gần 15 ha được chứng nhận GACP; 43 ha diện tích nhà màng, nhà lưới thực hiện sản xuất khép kín để giảm thiểu sâu bệnh, qua đó không cần sử dụng thuốc trừ sâu và giảm thiểu phân bón; trên 3.000 ha lúa hàng hóa áp dụng kỹ thuật canh tác lúa cải tiến, quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp; 33% số cơ sở chăn nuôi quy mô trang trại có hệ thống xử lý chất thải bằng biogas, đệm lót sinh học...

Những kết quả này đã góp phần giải quyết việc làm, tăng thu ngân sách địa phương, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, phát triển sản xuất theo hướng giảm lượng khí nhà kính, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế xanh trong thời gian tới.

Đẩy mạnh phát triển theo hướng bền vững

Nhằm biến tiềm năng, lợi thế thành thế mạnh phát triển kinh tế của địa phương, ngày 27/3/2026 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu đã ban hành Nghị quyết số 12-NQ/TU về phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh giai đoạn 2026 - 2030. Việc ban hành Nghị quyết góp phần thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp, bảo đảm tốc độ tăng trưởng chung của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030.

Ông Nguyễn Thành Đồng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Nghị quyết 12-NQ/TU của tỉnh đã xác định khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương để phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng bền vững, tích hợp đa giá trị, xanh, sạch, tuần hoàn, chất lượng cao và ít phát thải. Đẩy mạnh tích tụ, tập trung đất đai; tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong các hoạt động tổ chức sản xuất, bảo quản, chế biến, tiêu thụ nông sản, truy xuất nguồn gốc và xây dựng nhãn hiệu sản phẩm.

Trên cơ sở đó, tỉnh đã đề ra các mục tiêu cụ thể đến năm 2030, về trồng trọt, tỉnh phấn đấu đầu tư thâm canh nâng cao chất lượng trên 10.000 ha vùng nguyên liệu chè (trong đó có 2.500 ha chè sản xuất theo hướng xanh, sạch, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, hữu cơ; 100% diện tích chè tập trung được cấp mã vùng trồng); có 1.500 ha lúa hàng hóa áp dụng kỹ thuật canh tác cải tiến và quy trình sản xuất an toàn, hữu cơ; có 8.400 ha Mắc ca và có trên 15.000 ha cây quế. Về chăn nuôi, toàn tỉnh sẽ phấn đấu nâng tổng số cơ sở chăn nuôi lợn tập trung quy mô trang trại lên 115 cơ sở; phấn đấu toàn tỉnh có 7.000 đàn ong với sản lượng mật bình quân đạt 32 tấn/năm; phát triển mới 23.000 m³ lồng nuôi cá tập trung...

Đối với cây dược liệu, toàn tỉnh phấn đấu đến năm 2030 phát triển vùng trồng Sâm Lai Châu với diện tích 3.000 ha, 100% diện tích được cấp mã số cơ sở nuôi trồng và chỉ dẫn địa lý; duy trì trên 9.100 ha sa nhân, thảo quả dưới tán rừng hiện có đảm bảo được quản lý, phát triển bền vững với hệ sinh thái rừng; phát triển 600 ha dược liệu trồng tập trung…

Để hoàn thành các mục tiêu trên, tỉnh đề ra các nhóm nhiệm vụ, giải pháp cụ thể gồm: Đẩy mạnh chuyển đổi các mô hình sản xuất truyền thống sang áp dụng các quy trình sản xuất xanh, sạch, tuần hoàn, nông nghiệp thông minh, tích hợp đa giá trị và giảm thiểu tác động môi trường; tăng cường hỗ trợ ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số; tập trung phát triển, xây dựng nhãn hiệu, thương hiệu sản phẩm, xúc tiến thương mại... 

Bà Bùi Thị Hòa - Phó Chủ tịch UBND xã Khun Há cho biết, là một trong những xã của tỉnh Lai Châu có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển cây dược liệu, hiện xã Khun Há có 486,15ha gồm Sâm Lai Châu, thảo quả, bảy lá một hoa, sa nhân. Thời gian tới, xã tiếp tục phát huy tiềm năng lợi thế của địa phương để sưu tập nguồn gen Sâm Lai Châu, xây dựng vườn giống gốc tại Khun Há; tiếp tục trồng mới diện tích Sâm Lai Châu ở các bản có điều kiện sinh thái phù hợp, nâng tổng diện tích Sâm Lai Châu trên địa bàn toàn xã lên khoảng 650 ha...

Việc đẩy mạnh phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu gắn với kinh tế xanh là phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh Lai Châu, đảm bảo hiệu quả kinh tế đi đôi với sử dụng hợp lý tài nguyên, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, giữ gìn hệ sinh thái, nâng cao đời sống của người dân và góp phần vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2025 - 2030.