Lai Châu: Kỳ vọng trở thành điểm sáng của nông nghiệp hàng hoá, dược liệu theo hướng kinh tế xanh

Dự Hội nghị về phía lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương và các tỉnh bạn có các đồng chí: Nguyễn Quốc Trị - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đại diện lãnh đạo Văn phòng, các Cục, Vụ, Viện, Trung tâm xúc tiến thương mại nông nghiệp, Ban Quản lý các dự án lâm nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lãnh đạo Báo Nông nghiệp và Môi trường; đại diện lãnh đạo Cục, Vụ, Viện thuộc Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ; lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh: Điện Biên, Sơn La…

Về phía tỉnh Lai Châu có các đồng chí: Hà Quang Trung - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Nguyễn Ngọc Vinh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Mặt trận tổ quốc Việt Nam tỉnh Lai Châu; đại diện Thường trực HĐND tỉnh, lãnh đạo UBND tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh; lãnh đạo các sở, ban, ngành tỉnh; đại diện UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh Lai Châu.

Tham dự Hội nghị còn có đại diện các tổ chức quốc tế, tổ chức phát triển, dự án hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp bền vững, nông nghiệp xanh, thích ứng biến đổi khí hậu như GIZ, Oxfam, Flan Lai Châu; đại diện các Hội, Hiệp hội doanh nghiệp, Tập đoàn, doanh nghiệp dược trong và ngoài tỉnh, các Hợp tác xã, hộ gia đình hoạt động về lĩnh vực nông, lâm nghiệp và năng lượng tiêu biểu trên địa bàn tỉnh, đại diện Ngân hàng Chính sách xã hội, các Ngân hàng thương mại trên địa bàn…

Hội nghị được tổ chức bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến qua Zoom và được tường thuật, truyền hình trực tiếp trên Báo Nông nghiệp và Môi trường điện tử tại địa chỉ nongnghiepmoitruong.vn và trên các nền tảng số của Báo Nông nghiệp và Môi trường.

Phát biểu chào mừng, Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Quang Trung khẳng định: Lai Châu có vị trí địa chính trị, quân sự chiến lược, trọng yếu trong đảm bảo quốc phòng - an ninh. Tỉnh có nhiều cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, khí hậu đa dạng, diện tích rừng nguyên sinh, rừng đầu nguồn lớn, với tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 53%... Với điều kiện khí hậu và cảnh quan thiên nhiên ưu đãi, sản vật đặc trưng, văn hóa đa dạng, nông nghiệp của tỉnh Lai Châu có nhiều tiềm năng nếu được đầu tư, khai thác có hiệu quả sẽ làm phong phú hơn nữa cho các sản phẩm nông nghiệp, dược liệu xanh có giá trị cao, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Đồng chí Hà Quang Trung cho biết: Đại hội Đảng bộ tỉnh Lai Châu nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định “Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh” là một trong những “Khâu đột phá”. Để cụ thể hóa mục tiêu này, tỉnh tập trung khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế để phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng bền vững; tích hợp đa giá trị, xanh, sạch, tuần hoàn, chất lượng cao và giảm thiểu phát thải, gắn với tích tụ, tập trung đất đai; tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong các hoạt động tổ chức sản xuất, bảo quản, xây dựng các tiêu chuẩn, chứng nhận về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu. Qua đó, thúc đẩy tăng trưởng ngành Nông nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu khẳng định: Hội nghị là dịp quan trọng để tỉnh Lai Châu lắng nghe, tiếp thu các ý kiến tham gia của các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và các tổ chức trong và ngoài nước về giải pháp, cơ chế, chính sách phát triển nông nghiệp xanh. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để tỉnh quảng bá tiềm năng, lợi thế, thu hút đầu tư; tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng, góp phần phát triển nông nghiệp, dược liệu của tỉnh và của cả nước.

Báo cáo về thực trạng và định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh, đồng chí Nguyễn Thành Đồng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu khẳng định: Lai Châu là một tỉnh miền núi Tây Bắc Việt Nam có tổng diện tích đất tự nhiên trên 9.000 km2, địa hình chia cắt mạnh bởi dãy núi Hoàng Liên Sơn và hệ thống lưu vực sông Đà, tạo ra các tiểu vùng khí hậu đặc trưng khác nhau; cùng với diện tích trên 16.000 ha mặt hồ các thủy điện, hệ thống sông suối có nguồn nước lạnh, trên 500 nghìn ha rừng và các đặc thù về thổ nhưỡng đã tạo nên các điều kiện thuận lợi để phát triển các vùng sản xuất nông nghiệp với các ngành hàng, sản phẩm đặc hữu như: Cây công nghiệp (chè, cao su...), lúa đặc sản, cá nước lạnh, cá lồng lòng hồ, các loài dược liệu quý hiếm, dược liệu dưới tán rừng, phát triển rừng và lâm sản ngoài gỗ...

Nhằm khai thác những tiềm năng, lợi thế, trong thời gian qua, tỉnh đã tập trung đẩy mạnh tái cơ cấu, lồng ghép và ban hành nhiều chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung gắn sản xuất với liên kết chế biến, tiêu thụ sản phẩm, hướng tới sản xuất theo hướng xanh, sạch thông qua các hoạt động triển khai hỗ trợ… Đến hết năm 2025 toàn tỉnh có trên 520 ha các cây trồng áp dụng sản xuất theo các tiêu chuẩn đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, trong đó có 240 ha được chứng nhận VietGAP; trên 200 ha được chứng nhận RA, gần 50 ha diện tích chứng nhận hữu cơ; gần 15 ha diện tích chứng nhận GACP; 43 ha diện tích nhà màng, nhà lưới thực hiện sản xuất khép kín để giảm thiểu sâu bệnh qua đó không cần sử dụng thuốc trừ sâu và giảm thiểu phân bón; trên 3.000 ha lúa hàng hóa áp dụng kỹ thuật canh tác lúa cải tiến (SRI), quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM); 33% số cơ sở chăn nuôi quy mô trang trại có hệ thống xử lý chất thải bằng biogas, đệm lót sinh học...

Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, Nghị quyết 12-NQ/TU của Tỉnh ủy Lai Châu đã xác định phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh là một trong những “khâu đột phá” chiến lược. Mục tiêu đến năm 2030, Lai Châu kỳ vọng sẽ có 2.500 ha chè sản xuất theo hướng xanh, sạch, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, hữu cơ; 100% diện tích chè tập trung được cấp mã vùng trồng; có 1.500 ha lúa hàng hóa áp dụng kỹ thuật canh tác cải tiến và quy trình sản xuất an toàn, hữu cơ, thu gom, xử lý và tái sử dụng 65% lượng rơm rạ sau thu hoạch; có 2.500 ha cây ăn quả tập trung áp dụng theo quy trình sản xuất an toàn, hữu cơ; phát triển thêm 15 cơ sở chăn nuôi lợn tập trung quy mô trang trại, 100% cơ sở chăn nuôi quy mô trang trại có hệ thống xử lý chất thải đạt yêu cầu; phát triển thêm 2.000 đàn ong nuôi tập trung; phát triển mới 23.000 m³ lồng nuôi tập trung; trồng mới 1.000 ha mắc ca; phát triển vùng trồng Sâm Lai Châu 3.000 ha; 100% diện tích được cấp mã số cơ sở nuôi trồng và chỉ dẫn địa lý; duy trì trên 9.100 ha sa nhân, thảo quả dưới tán rừng hiện có; phát triển 600 ha dược liệu trồng tập trung…

Tham luận tại Hội nghị, đã có nhiều ý kiến từ các chuyên gia và nhà quản lý đầu ngành như: Đại diện Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường đã đề xuất các giải pháp đưa nông sản Lai Châu đạt tiêu chuẩn hữu cơ theo hướng kinh tế xanh; Cục Chăn nuôi và Thú y đề xuất giải pháp chăn nuôi tập trung, an toàn góp phần tăng trưởng kinh tế, kiểm soát phát thải, xử lý chất thải chăn nuôi; định hướng phát triển kinh tế rừng đa giá trị từ Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm; Vụ Khoa học và Công nghệ đã chỉ rõ vai trò của nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp hàng hóa. Vấn đề nâng tầm giá trị dược liệu đặc hữu cũng được thảo luận sâu qua tham luận về việc đưa Sâm Lai Châu vào Dược điển Việt Nam của Viện Dược liệu - Bộ Y tế.

Tại Hội nghị còn diễn ra phiên thảo luận, hỏi - đáp trực tiếp giữa các cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp với lãnh đạo tỉnh Lai Châu.

Phát biểu chia sẻ, định hướng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị khẳng định: Tỉnh Lai Châu tổ chức Hội nghị vào thời điểm hiện nay là rất đúng, rất trúng và rất cần thiết. Rất cần để nhìn đúng thực trạng, chỉ rõ lợi thế, nhận diện điểm nghẽn và thống nhất hướng đi; là dịp trao đổi, để thống nhất tư duy phát triển, thống nhất cách tiếp cận, thống nhất nội dung hành động. Lai Châu đang có cơ hội, nhưng muốn đi xa thì phải chọn đúng hướng đi và tổ chức thực hiện tốt hơn nữa. Việc tổ chức Hội nghị cho thấy tỉnh có cách tiếp cận đúng, đó là: “không phát triển theo phong trào, không làm theo cảm tính, mà phát triển trên cơ sở khoa học, thực tiễn và thị trường”.

Chia sẻ, định hướng tập trung vào ba vấn đề lớn như: Phát triển nông nghiệp hàng hóa và dược liệu xanh, bền vững không chỉ là yêu cầu cơ cấu lại ngành sản xuất, mà còn là động lực để Lai Châu thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, tăng trưởng hai con số. Phát triển nông nghiệp hàng hóa của Lai Châu phải có trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải. Phát triển dược liệu của tỉnh Lai Châu phải trở thành hướng đi riêng, nhưng nhất định không được làm theo phong trào. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất cho tỉnh những giải pháp cụ thể như: Tổ chức lại sản xuất theo tiểu vùng sinh thái và theo ngành hàng chủ lực; xây dựng bằng được các chuỗi liên kết thực chất; lấy chế biến, bảo quản và thương hiệu làm khâu đột phá; phát triển nông nghiệp phải đi liền với bảo vệ đất, bảo vệ nước, bảo vệ rừng và bảo vệ môi trường sinh thái; xác định rõ loài cây dược liệu chiến lược và vùng phát triển trọng điểm, không dàn trải, không trồng theo cảm tính, không chạy theo phong trào; lấy việc phát triển dược liệu dưới tán rừng làm mô hình đặc trưng về kinh tế xanh của Lai Châu; tổ chức chuỗi giá trị dược liệu đồng bộ “từ giống, đến trồng, chăm sóc, thu hái, sơ chế, chế biến, kiểm nghiệm, bao bì đóng gói và tiêu thụ sản phẩm”; đặc biệt coi trọng chất lượng và thương hiệu sản phẩm; gắn phát triển dược liệu với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm, chăm sóc sức khỏe và phát huy giá trị văn hóa bản địa...

Đồng chí bày tỏ tin tưởng, với quyết tâm của tỉnh, với sự đồng hành của các bộ, ngành Trung ương, của cộng đồng doanh nghiệp, của các nhà khoa học và người dân, Lai Châu hoàn toàn có thể trở thành điểm sáng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc về phát triển nông nghiệp hàng hóa đặc sản và dược liệu theo hướng xanh, bền vững, hiệu quả.

Điểm nhấn quan trọng của sự kiện là phần trao Giấy chứng nhận đầu tư cho các dự án chiến lược. UBND tỉnh Lai Châu đã trao Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư cho 4 dự án lớn gồm: Công ty Cổ phần Lâm nghiệp xanh với dự án Đầu tư phát triển rừng gỗ lớn kết hợp trồng chè và cây dược liệu tại các xã Hua Bum, Pa Tần, Pa Ủ, tỉnh Lai Châu; Công ty TNHH Hakovina với dự án Trồng và phát triển rừng sản xuất tại các xã Bum Tở, Mường Tè, Lai Châu; Công ty TNHH Normal One với dự án Trang trại chăn nuôi lợn thịt CNC và Công ty Cổ phần công nghệ cao Linh Dược Thiên Vương đầu tư dự án Trồng và phát triển rừng sản xuất tại xã Hua Bum, tỉnh Lai Châu. 

Hội nghị đã tiến hành ký kết Biên bản ghi nhớ, hợp tác giữa UBND tỉnh Lai Châu với 10 đơn vị, hiệp hội và doanh nghiệp; giữa Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc; giữa Công ty cổ phần trà Than Uyên với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc.