Lai Châu đẩy mạnh phát triển cây dược liệu dưới tán rừng

Đánh thức tiềm năng kinh tế dưới tán rừng

Xã Khun Há, tỉnh Lai Châu có tổng diện tích 149,5 km2, có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, địa hình và nguồn nhân lực rất thuận lợi cho phát triển dược liệu dưới tán rừng, đặc biệt là Sâm Lai Châu. Đến nay, tổng diện tích cây dược liệu hiện có của xã là 486,15ha gồm Sâm Lai Châu, thảo quả, cây bảy lá một hoa, sa nhân. Toàn xã còn hàng trăm ha rừng tự nhiên và rừng trồng có thể trồng xen Sâm dưới tán, thuận lợi cho mở rộng quy mô và hình thành vùng nguyên liệu tập trung. 

Anh Lù A Sùng - Trưởng bản Sàn Phàng Thấp, xã Khun Há cho biết: Sau khi nghiên cứu thấy Sâm Lai Châu là loại dược liệu quý được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng, tôi đã bàn với người dân trong bản trồng loại cây này dưới tán rừng. Đến nay, bản Sàn Phàng Thấp có 106 hộ thì có 80 hộ chia thành 5 nhóm hộ trồng Sâm Lai Châu. Riêng nhóm hộ của gia đình tôi gồm 6 thành viên bắt đầu trồng từ năm 2022, đến nay đã trồng được gần 1 ha Sâm Lai Châu và đang dự kiến trồng tăng lên 2 ha trong thời gian tới. Cùng với đó, hầu hết các hộ trong bản cũng trồng thảo quả dưới tán rừng vì vậy kinh tế của các gia đình cũng khá hơn so với trước.

Còn đối với Sì Lở Lầu là xã vùng cao biên giới, khí hậu mát mẻ quanh năm, có trên 8.383 ha diện tích đất lâm nghiệp. Tỷ lệ che phủ rừng đạt 56,72%, hệ sinh thái rừng tương đối đa dạng, còn giữ được nhiều loài cây bản địa, thuận lợi cho việc bảo tồn, phát triển và nhân rộng các loài dược liệu quý hiếm. Đến nay, tổng diện tích dược liệu toàn xã là 389,411 ha gồm Sâm Lai Châu, lan kim tuyến, cây bảy lá một hoa, tam thất, thảo quả, sa nhân.

Là một trong những hộ điển hình của xã trong việc phát triển cây dược liệu dưới tán rừng, anh Tẩn Sài Sông, bản Lả Nhì Thàng, xã Sì Lở Lầu đã nghiên cứu trồng Sâm Lai Châu từ năm 2015 với diện tích khoảng 2.000 m². Sau thời gian trồng thử nghiệm, đến nay gia đình anh đã phát triển lên 2 ha gồm diện tích Sâm Lai Châu và một số cây dược liệu quý, hiếm. 

Anh Tẩn Sài Sông cho biết: Sâm Lai Châu là loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, giá bán của loại mặt hàng này tùy theo năm tuổi của cây, nhiều lúc tôi không có hàng để bán. Từ khi trồng loại cây này, thu nhập của gia đình tôi tăng so với trước, đời sống cao hơn. Hiện nay tôi đang nghiên cứu mở rộng diện tích Sâm Lai Châu với quy mô lớn hơn và nhân giống trồng thêm lan kim tuyến.   

Biến lợi thế thành thế mạnh phát triển kinh tế

Hiện nay, tỉnh Lai Châu có trên 488 nghìn ha diện tích rừng, tỷ lệ che phủ ước đạt 54%, thuộc nhóm các địa phương có tỷ lệ che phủ rừng cao trong cả nước. Những cánh rừng không chỉ giữ vai trò phòng hộ, điều tiết nguồn nước, bảo vệ môi trường sinh thái, mà còn là kho tài nguyên sinh học phong phú với hàng nghìn loài thực, động vật, trong đó nhiều loài có giá trị cao về khoa học, y dược và kinh tế.

Ông Phạm Trung Tình - Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm, Sở Nông nghiệp và Môi trường Lai Châu cho biết: Với diện tích rừng tự nhiên chiếm tới 95,6% tổng diện tích rừng, phân bố ở nhiều địa hình, khu vực khí hậu khác nhau là nguồn tiềm năng để phát triển cây dược liệu dưới tán rừng tự nhiên. Đến nay, tổng diện tích trồng dược liệu trên địa bàn tỉnh khoảng trên 23 nghìn ha, tập trung chủ yếu ở một số loài cây có giá trị kinh tế… Việc phát triển cây dược liệu dưới tán rừng vừa góp phần triển kinh tế bền vững gắn với bảo vệ rừng và nâng cao sinh kế cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.

Trên địa bàn tỉnh đã có một số doanh nghiệp đầu tư, trồng cây dược liệu, đặc biệt là Sâm Lai Châu, điển hình như Công ty Thái Minh, Pusilung…; một số hợp tác xã sản xuất dược liệu, liên kết giữa các công ty với hộ gia đình và cộng đồng người dân địa phương trong việc sản xuất và chế biến như Hợp tác xã Bảo tồn và phát triển Sâm Lai Châu… Có thể thấy, việc phát triển cây dược liệu trên địa bàn tỉnh Lai Châu bước đầu đã thu hút được các nhà đầu tư theo chuỗi từ trồng đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Nhằm biến lợi thế thành thế mạnh để phát triển kinh tế, ngày 01/6/2023 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 611/QĐ-TTg về Chương trình “Phát triển Sâm Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045”; ngày 19/5/2024 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu đã ban hành Nghị quyết số 17-NQ/TU về phát triển Sâm Lai Châu giai đoạn 2024 - 2030, định hướng đến năm 2035. Mới đây nhất là ngày 27/3/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lai Châu đã ban hành Nghị quyết số 12-NQ/TU về phát triển nông nghiệp hàng hóa theo hướng kinh tế xanh giai đoạn 2026 - 2030. Những chính sách trên mở ra nhiều cơ hội hơn cho người dân trên địa bàn tỉnh về phát triển dược liệu dưới tán rừng, từng bước thay đổi cuộc sống.

Trong thời gian tới, tỉnh Lai Châu tiếp tục định hướng phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng bền vững, đa giá trị, trong đó tập trung quy hoạch vùng trồng dược liệu gắn với bảo vệ và phát triển rừng, khai thác hiệu quả tiềm năng đất lâm nghiệp và lợi thế sinh thái của địa phương. Đối với Sâm Lai Châu, tỉnh định hướng phát triển trở thành ngành hàng chủ lực trong kinh tế dưới tán rừng. 

Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh thu hút đầu tư vào lĩnh vực chế biến lâm sản ngoài gỗ và dược liệu; phát triển các sản phẩm hàng hóa có giá trị gia tăng cao; xây dựng, quảng bá thương hiệu sản phẩm đặc trưng của địa phương; đồng thời gắn phát triển cây dược liệu với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm dưới tán rừng và bảo tồn văn hóa bản địa, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững, nâng cao độ che phủ rừng và phát huy hiệu quả đa dụng của hệ sinh thái rừng...

Việc tận dụng lợi thế dưới tán rừng để đẩy mạnh phát triển cây dược liệu, không chỉ nâng cao thu nhập mà còn góp phần bảo vệ rừng ngày càng xanh tươi, mang lại nguồn sinh kế bền vững cho người dân.